دسته دارویی: آنتیبیوتیک
گروه دارویی: سولفونامید + دیآمینوپیریمیدین
مواد مؤثره: سولفادیازین + تریمتوپریم
غلظت فرآورده: سولفادیازین ۴۰٪ + تریمتوپریم ۸٪
شکل دارویی: سوسپانسیون خوراکی / شربت دامپزشکی
شربت سولفادیازین تریمتوپریم یک ترکیب آنتیمیکروبیال دوگانه است که از سولفادیازین و تریمتوپریم تشکیل شده است. ترکیب این دو ماده باعث میشود دو مرحله متفاوت از مسیر متابولیسم اسید فولیک در باکتریها تحت تأثیر قرار گیرد و در نتیجه اثر ضدباکتریایی ترکیب تقویت شود. این ویژگی، سولفادیازین تریمتوپریم را به گزینهای مهم برای مقابله با برخی عفونتهای باکتریایی حساس تبدیل کرده است.
در کبوتر، این فرآورده میتواند در صورت تشخیص عفونت باکتریایی حساس و تأیید دامپزشک در برنامه درمانی قرار گیرد؛ بهخصوص در شرایطی که علائم بیماری با عفونتهای گوارشی، تنفسی یا برخی عفونتهای سیستمیک باکتریایی مطابقت داشته باشد.
ترکیب سولفادیازین و تریمتوپریم بر طیف متنوعی از باکتریهای گرممثبت و گرممنفی اثر دارد. در فرآوردههای دامپزشکی این ترکیب، فعالیت علیه باکتریهایی مانند E. coli، Salmonella، Pasteurella، Staphylococcus، Streptococcus، Klebsiella، Proteus و برخی باکتریهای دیگر گزارش شده است.
از کاربردهای احتمالی آن در کبوتر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
عفونتهای باکتریایی دستگاه گوارش
عفونتهای ناشی از اشرشیا کلی
برخی عفونتهای ناشی از سالمونلا
عفونتهای باکتریایی دستگاه تنفسی در صورت حساس بودن عامل بیماری
برخی عفونتهای ناشی از پاستورلا
برخی عفونتهای باکتریایی سیستمیک
عفونتهای ثانویه باکتریایی در شرایطی که عامل بیماری به این ترکیب حساس باشد
یکی از زمینههای مهم استفاده از ترکیب سولفادیازین و تریمتوپریم، عفونتهای باکتریایی دستگاه گوارش است.
در کبوتر مبتلا به عفونت باکتریایی ممکن است علائمی مانند اسهال، تغییر قوام یا رنگ فضله، کاهش اشتها، کاهش وزن، بیحالی و افت وضعیت عمومی مشاهده شود. در صورتی که علت این علائم یک عفونت باکتریایی حساس باشد، این ترکیب میتواند در برنامه درمانی قرار گیرد.
با این حال، هر نوع اسهال یا تغییر فضله به معنی عفونت باکتریایی نیست. انگلهای گوارشی، کوکسیدیوز، تغییر جیره، استرس، مشکلات کبدی و سایر بیماریها نیز میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند؛ بنابراین تشخیص علت اصلی پیش از انتخاب آنتیبیوتیک اهمیت زیادی دارد.
سولفادیازین و تریمتوپریم در برابر برخی باکتریهای مرتبط با عفونتهای تنفسی فعالیت دارند. بنابراین در کبوترانی که دچار ترشحات بینی، عطسه، تنفس غیرطبیعی، کاهش فعالیت یا علائم تنفسی همراه با شواهد عفونت باکتریایی هستند، در صورت حساس بودن عامل بیماری میتواند یکی از گزینههای درمانی باشد.
با این حال، بیماریهای تنفسی کبوتر ممکن است منشأ باکتریایی، ویروسی، انگلی یا ترکیبی داشته باشند. بنابراین انتخاب این دارو صرفاً بر اساس وجود علائم تنفسی توصیه نمیشود.
E. coli و Salmonella از باکتریهای مهم در بیماریهای پرندگان هستند و میتوانند باعث اختلالات گوارشی، ضعف، کاهش وزن و در موارد شدیدتر عفونتهای گسترده شوند.
ترکیب سولفادیازین و تریمتوپریم علیه برخی سویههای این باکتریها فعالیت دارد و در فرآوردههای دامپزشکی برای درمان عفونتهای حساس ناشی از این عوامل مورد استفاده قرار گرفته است. با توجه به وجود مقاومت آنتیبیوتیکی در بسیاری از باکتریهای بیماریزا، پاسخ به درمان میتواند بین سویهها متفاوت باشد.
اثر این ترکیب بر پایه مهار متوالی مسیر ساخت اسید فولیک در باکتری است.
سولفادیازین با مادهای به نام PABA رقابت کرده و مرحلهای از ساخت اسید فولیک را مهار میکند. تریمتوپریم نیز در مرحله دیگری از همین مسیر، آنزیم دیهیدروفولات ردوکتاز را مهار میکند.
قرار گرفتن این دو ماده در کنار یکدیگر باعث ایجاد اثر سینرژیستی میشود؛ یعنی دو ماده با اثر بر مراحل متفاوت یک مسیر متابولیکی، فعالیت ضدباکتریایی یکدیگر را تقویت میکنند. در نتیجه ساخت ترکیبات ضروری برای رشد و تکثیر باکتری مختل میشود.
ترکیب دو ماده آنتیباکتریال با اثر مکمل
فعالیت علیه طیفی از باکتریهای گرممثبت و گرممنفی
مناسب برای استفاده خوراکی
قابل استفاده در برنامه درمانی برخی عفونتهای گوارشی و تنفسی باکتریایی حساس
فعالیت گزارششده علیه E. coli، Salmonella، Pasteurella، Staphylococcus و Streptococcus
برخورداری از اثر سینرژیستی به دلیل مهار دو مرحله از مسیر متابولیسم اسید فولیک
مصرف دارو باید بر اساس تشخیص یا احتمال قوی عفونت باکتریایی حساس انجام شود.
در بیماریهای گوارشی، ابتدا باید عوامل انگلی، تغذیهای و سایر علل احتمالی بررسی شوند.
در بیماریهای تنفسی، وجود علائم بهتنهایی برای انتخاب آنتیبیوتیک کافی نیست.
مصرف طولانی یا بیرویه سولفونامیدها میتواند خطر عوارض مرتبط با اختلال متابولیسم اسید فولیک و تشکیل کریستال در ادرار را افزایش دهد.
در پرندگان دارای مشکلات کلیوی یا کبدی، مصرف باید با احتیاط و نظر دامپزشک انجام شود.
از ترکیب خودسرانه این دارو با سایر آنتیبیوتیکها یا داروهای ضدباکتری خودداری شود.
در صورت عدم پاسخ مناسب، تشخیص بیماری و در صورت امکان حساسیت دارویی عامل عفونت باید مجدداً بررسی شود.
فرآورده در محل خنک، دور از تابش مستقیم نور و در ظرف کاملاً بسته نگهداری شود. برای فرآورده خوراکی مورد بررسی، محدوده نگهداری ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد ذکر شده است.
شربت سولفادیازین تریمتوپریم یک آنتیبیوتیک ترکیبی است که با مهار دو مرحله از مسیر ساخت اسید فولیک، اثر ضدباکتریایی تقویتشدهای ایجاد میکند. این ترکیب میتواند در کبوتر، در صورت وجود عفونت باکتریایی حساس، بهویژه در برخی عفونتهای گوارشی و تنفسی و عفونتهای مرتبط با باکتریهایی مانند E. coli، سالمونلا، پاستورلا و استافیلوکوکها مورد توجه قرار گیرد. انتخاب صحیح دارو بر اساس عامل بیماری و وضعیت کبوتر، نقش مهمی در موفقیت درمان و کاهش ایجاد مقاومت آنتیبیوتیکی دارد.
توجه: این توضیحات برای معرفی محصول و آشنایی با کاربرد آن در کبوتر تهیه شده و جایگزین تشخیص و تجویز دامپزشک نیست.