دسته دارویی: ضدانگل
گروه دارویی: لاکتونهای ماکروسیکلیک / ضدکرم و ضدانگل خارجی
ماده مؤثره: ایورمکتین
شکل دارویی: محلول خوراکی / شربت
ایورمکتین یکی از داروهای شناختهشده ضدانگل است که در پرندگان برای کنترل طیفی از انگلهای داخلی و خارجی مورد استفاده قرار میگیرد. این دارو بهخصوص در کنترل برخی کرمهای گرد (نماتودها) و انگلهای خارجی مانند مایتها و شپشها اهمیت دارد.
در منابع دامپزشکی، ایورمکتین برای برخی انگلهای پرندگان از جمله کرمهای گرد دستگاه گوارش و مایتهای پوستی و تنفسی مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین فرآوردههای اختصاصی ایورمکتین برای کبوتر و پرندگان زینتی نیز وجود دارند.
مهمترین مواردی که ممکن است در صورت تشخیص انگل حساس، ایورمکتین در برنامه درمانی کبوتر قرار گیرد عبارتاند از:
برخی کرمهای گرد دستگاه گوارش
آسکاریس و سایر نماتودهای حساس
برخی کرمهای مویی یا Capillaria
برخی کرمهای تنفسی
مایتهای پوستی
مایتهای کیسههای هوایی و دستگاه تنفسی
مایتهای ایجادکننده مشکلات پوستی و پوستهریزی
برخی شپشها و انگلهای خارجی حساس
ایورمکتین برای کرمهای نواری (سستودها) مؤثر نیست؛ بنابراین در صورت مشاهده یا تشخیص کرم نواری، باید از داروی مناسب همان انگل استفاده شود.
برخی نماتودهای دستگاه گوارش میتوانند باعث کاهش وزن، ضعف، افت اشتها، کاهش وضعیت بدنی و اختلال در رشد کبوتر شوند. در آلودگیهای شدید، ممکن است پرنده با وجود مصرف مناسب غذا، بهتدریج شرایط بدنی خود را از دست بدهد.
ایورمکتین بر تعدادی از کرمهای گرد حساس اثر میگذارد و میتواند با از کار انداختن سیستم عصبی انگل، باعث فلج و مرگ آن شود.
البته کاهش وزن یا ضعف بهتنهایی نشانه آلودگی کرمی نیست و بیماریهای گوارشی، عفونتها، مشکلات تغذیهای و سایر انگلها نیز میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند.
یکی از کاربردهای مهم ایورمکتین در پرندگان، کنترل برخی مایتهای دستگاه تنفسی و کیسههای هوایی است.
آلودگی شدید به مایتهای تنفسی میتواند با علائمی مانند:
عطسه
صداهای غیرطبیعی هنگام تنفس
خسخس یا صدای کلیک
تنفس با دهان باز
حرکت غیرطبیعی دم هنگام تنفس
کاهش توان پرواز
بیحالی و ضعف
همراه باشد.
در منابع دامپزشکی پرندگان، ایورمکتین بهعنوان یکی از گزینههای درمانی مایتهای دستگاه تنفسی معرفی شده است.
با این حال، علائم تنفسی کبوتر اختصاصی مایت نیستند و بیماریهای باکتریایی، مایکوپلاسمایی، قارچی و سایر عوامل نیز میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند.
ایورمکتین میتواند علیه برخی انگلهای خارجی کبوتر نیز مؤثر باشد. این موضوع بهخصوص در مواردی مانند مایتهای پوستی، مایتهای ساق پا و برخی شپشها اهمیت دارد.
آلودگی شدید انگلهای خارجی ممکن است باعث خارش، بیقراری، آسیب پرها، پوستهریزی، زخمهای پوستی و افت وضعیت عمومی شود. در کبوترها، انگلهای خارجی مختلفی از جمله شپشها و مایتها مشاهده میشوند.
در صورت وجود آلودگی محیطی، درمان خود پرنده بهتنهایی ممکن است کافی نباشد و تمیز کردن لانه، قفس و محل نگهداری نیز اهمیت زیادی دارد.
ایورمکتین با اثر بر کانالهای کلر وابسته به گلوتامات در سیستم عصبی و عضلانی انگلها، نفوذپذیری سلولهای عصبی و عضلانی انگل به یون کلر را افزایش میدهد.
این فرآیند باعث اختلال عصبی، فلج و در نهایت مرگ انگل میشود. به همین دلیل ایورمکتین میتواند روی طیفی از انگلهای حساس داخلی و خارجی اثر داشته باشد.
یکی از نکات مهم در معرفی این محصول، شناخت محدودیتهای آن است.
ایورمکتین یک داروی عمومی برای تمام انگلهای کبوتر نیست و بهویژه برای کرمهای نواری اثر مناسبی ندارد. در چنین مواردی، داروهایی مانند پرازیکوانتل بسته به تشخیص و نوع انگل ممکن است انتخاب مناسبتری باشند.
همچنین ایورمکتین برای کوکسیدیوز، تریکوموناس و عفونتهای باکتریایی جایگزین داروهای اختصاصی آن بیماریها نیست.
آلودگی به انگلهای داخلی یا خارجی میتواند باعث کاهش وزن، ضعف، افت اشتها و کاهش آمادگی بدنی شود. در کبوترهای مسابقهای، این مشکلات ممکن است به شکل کاهش استقامت، افت توان پرواز و کاهش شرایط بدنی نمایان شوند.
در صورت تأیید آلودگی انگلی، کنترل انگل میتواند به بازگشت کبوتر به شرایط طبیعی کمک کند. با این حال، مصرف دورهای و بدون تشخیص داروهای ضدانگل توصیه نمیشود و بهتر است برنامه کنترل انگل بر اساس شرایط گله و نظر دامپزشک تنظیم شود.
داروی ضدانگل با طیف فعالیت نسبتاً گسترده
مؤثر بر برخی کرمهای گرد حساس
کاربرد علیه برخی مایتهای پوستی و تنفسی
قابل استفاده در فرآوردههای خوراکی و سایر فرمهای دارویی، بسته به نوع محصول
مکانیسم اثر مستقیم بر سیستم عصبی انگل
قابل استفاده در برنامه درمانی کبوتر در صورت تشخیص انگل حساس
فاقد اثر مناسب بر کرمهای نواری
ایورمکتین باید بر اساس نوع انگل و مشخصات دقیق فرآورده مصرف شود.
غلظت فرآوردههای ایورمکتین بسیار متفاوت است؛ بنابراین استفاده از مقدارهای عمومی یا مقایسهای بین محصولات مختلف میتواند خطرناک باشد.
فاصله ایمنی بین مقدار مؤثر و مقدار سمی در پرندگان میتواند محدود باشد؛ به همین دلیل مصرف فرآوردههای غلیظ بدون نظر دامپزشک توصیه نمیشود.
در صورت وجود علائم تنفسی، ابتدا باید مشخص شود که عامل بیماری مایت است یا بیماری دیگری.
ایورمکتین برای کرمهای نواری مناسب نیست.
در صورت آلودگی به انگلهای خارجی، تمیز کردن محیط و لانه نیز اهمیت زیادی دارد.
در صورت ادامه کاهش وزن، ضعف یا علائم گوارشی پس از درمان، احتمال وجود انگل یا بیماری همزمان باید بررسی شود.
مصرف همزمان چند داروی ضدانگل بدون نظر دامپزشک توصیه نمیشود.
فرآورده را در ظرف اصلی، کاملاً بسته و در محل خشک و خنک، دور از نور مستقیم و حرارت زیاد نگهداری کنید. شرایط دقیق نگهداری باید مطابق برچسب و بروشور همان فرآورده رعایت شود.
ایورمکتین یک داروی ضدانگل مهم در پرندگان است که میتواند علیه برخی کرمهای گرد، مایتهای پوستی و مایتهای دستگاه تنفسی مؤثر باشد. این دارو با اختلال در سیستم عصبی انگل، موجب فلج و مرگ انگل حساس میشود.
در کبوتر، ایورمکتین میتواند در صورت تشخیص آلودگی به انگلهای حساس، بهخصوص در مواردی مانند آلودگی به نماتودها، برخی مایتهای پوستی و مایتهای تنفسی در برنامه درمانی قرار گیرد. در مقابل، برای کرمهای نواری و بیماریهایی مانند کوکسیدیوز کاربرد اختصاصی ندارد.
با توجه به تفاوت زیاد غلظت فرآوردههای ایورمکتین و حساسیت پرندگان به مصرف بیش از حد، انتخاب فرآورده مناسب و رعایت دستور مصرف همان محصول اهمیت ویژهای دارد.
توجه: این توضیحات برای معرفی محصول و آشنایی با کاربرد آن در کبوتر تهیه شده و جایگزین تشخیص و تجویز دامپزشک نیست.