دسته دارویی: ضد انگل
گروه دارویی: ضد کرمهای انگلی (آنتیهلمنتیک)
ماده مؤثره: نیکلوزاماید (Niclosamide)
شکل دارویی: قرص، کپسول یا سوسپانسیون خوراکی؛ بسته به فرآورده
کاربرد اصلی: درمان برخی انگلهای رودهای، بهویژه کرمهای نواری
نیکلوزاماید یکی از داروهای ضدانگل خوراکی است که بیشتر بهعنوان ضد کرم نواری شناخته میشود. این ماده از گروه سالیسیلانیلیدها بوده و اثر آن عمدتاً در دستگاه گوارش اتفاق میافتد. نیکلوزاماید پس از مصرف خوراکی جذب سیستمیک محدودی دارد و بخش عمده آن در داخل دستگاه گوارش باقی مانده و از طریق مدفوع دفع میشود؛ به همین دلیل اثر آن بیشتر بهصورت موضعی بر انگلهای موجود در روده است.
در برخی فرآوردههای دامپزشکی، نیکلوزاماید برای پرندگان زینتی و کبوتر نیز بهکار رفته است. برای مثال، یک فرآورده رسمی حاوی نیکلوزاماید و لوامیزول، کبوتران را در گروه حیوانات هدف قرار داده و برای آلودگی به کرمهای نواری و برخی نماتودهای گوارشی معرفی شده است.
مهمترین کاربرد نیکلوزاماید در کبوتر، کنترل و درمان آلودگیهای انگلی روده، بهخصوص کرمهای نواری است.
این دارو میتواند در برنامه درمانی کبوترانی که با تشخیص دامپزشک دچار آلودگی به سستودها شدهاند، مورد استفاده قرار گیرد. آلودگی انگلی رودهای ممکن است با علائمی مانند:
کاهش وزن و لاغری
ضعف و بیحالی
کاهش آمادگی بدنی
افت وضعیت عمومی بدن
کاهش کیفیت پرها
اختلالات گوارشی و تغییر در مدفوع
کاهش رشد در کبوترهای جوان
همراه باشد؛ البته این علائم اختصاصی نیستند و تشخیص قطعی آلودگی انگلی بهتر است بر اساس بررسی مدفوع و معاینه دامپزشکی انجام شود. وجود انگلهای رودهای، از جمله کرمهای نواری، در جمعیت کبوتران نیز گزارش شده است.
نیکلوزاماید با اختلال در فرآیندهای انرژیزایی انگل، بهویژه از طریق ایجاد اختلال در تولید ATP و همچنین کاهش جذب گلوکز توسط کرمهای نواری، موجب از بین رفتن یا دفع انگل میشود. اثر اصلی دارو در داخل دستگاه گوارش اتفاق میافتد و جذب آن به جریان خون محدود است.
به همین دلیل نیکلوزاماید بیشتر برای انگلهای مستقر در روده اهمیت دارد و نباید آن را یک داروی ضدانگل عمومی برای تمام انواع انگلهای کبوتر در نظر گرفت.
مهمترین کاربرد این ماده، مبارزه با کرمهای نواری یا سستودها است. در برخی فرآوردهها و شرایط، اثر آن بر بعضی فلوکها نیز گزارش شده است؛ با این حال طیف اثر نیکلوزاماید محدود است و انتخاب آن باید بر اساس نوع انگل انجام شود.
بنابراین در صورت وجود انگلهایی مانند کنههای پوستی، مایتها یا برخی نماتودهای خارج از محدوده اثر دارو، نیکلوزاماید انتخاب مناسبی نخواهد بود و ممکن است داروی ضدانگل دیگری مورد نیاز باشد.
در کبوترهای جوان، آلودگی انگلی شدید میتواند با ضعف، کاهش رشد و افت وضعیت بدنی همراه شود. در کبوترهای مسابقهای نیز سلامت دستگاه گوارش و حفظ وزن و آمادگی بدنی اهمیت زیادی دارد؛ بنابراین کنترل آلودگیهای انگلی، در صورت تأیید وجود انگل، میتواند بخشی از برنامه بهداشتی گله باشد.
با این حال استفاده از نیکلوزاماید صرفاً به دلیل مشاهده لاغری یا اسهال توصیه نمیشود، زیرا این علائم میتوانند دلایل مختلف عفونی، انگلی، تغذیهای یا مدیریتی داشته باشند.
ضدانگل خوراکی با تمرکز اصلی بر کرمهای نواری
مناسب برای درمان برخی انگلهای رودهای در صورت تشخیص آلودگی
جذب گوارشی محدود
اثر عمدتاً در داخل دستگاه گوارش
موجود در برخی فرآوردهها به شکل قرص، کپسول یا سوسپانسیون
قابل استفاده در برنامه کنترل انگل، متناسب با نوع انگل و فرمولاسیون فرآورده
در برخی داروهای دامپزشکی، برای پرندگان زینتی و کبوتر نیز بهعنوان گونه هدف ثبت شده است.
غلظت فرآورده اهمیت زیادی دارد. قرص، کپسول و شربت نیکلوزاماید ممکن است حاوی مقدار متفاوتی از ماده مؤثره باشند؛ بنابراین نمیتوان مقدار مصرف یک فرآورده را به فرآورده دیگر تعمیم داد.
همچنین گزارشهایی از بروز سمیت و تلفات در برخی پرندگان، از جمله کبوتر، با بعضی فرآوردهها یا مقادیر مصرف وجود دارد؛ بنابراین مصرف نیکلوزاماید در کبوتر باید با توجه به فرمولاسیون دقیق محصول و تشخیص دامپزشک انجام شود.
در صورت استفاده از فرآوردههای ترکیبی حاوی نیکلوزاماید نیز باید توجه داشت که کاربرد دارو به مواد مؤثره دیگر موجود در همان فرآورده بستگی دارد.
شرایط نگهداری باید مطابق برچسب فرآورده باشد. دارو را در بستهبندی اصلی، دور از تابش مستقیم نور، رطوبت و گرمای زیاد و دور از دسترس کودکان و حیوانات غیرهدف نگهداری کنید.
نیکلوزاماید یک داروی ضدانگل خوراکی با کاربرد اصلی در کنترل کرمهای نواری رودهای است. این دارو بهدلیل جذب محدود، عمدتاً در دستگاه گوارش اثر میکند و در برخی فرآوردههای دامپزشکی برای پرندگان و کبوتر نیز مورد استفاده قرار گرفته است. با توجه به محدود بودن طیف اثر و تفاوت قابل توجه غلظت فرآوردههای قرصی و شربتی، انتخاب و مصرف آن باید بر اساس نوع انگل و مشخصات همان محصول انجام شود.
توجه: این توضیحات برای معرفی محصول و آشنایی با کاربرد آن در کبوتر تهیه شده و جایگزین تشخیص و تجویز دامپزشک نیست.